Yeni Makaleler

Sorunumuz eğitimsizlik değil, sorunumuz denetimsizlik ve suçların cezasız kalması…

Trafikte araba kullanırken yanımdaki arabanın şöförünün elindeki yiyeceği sardığı kağıdı yola umursamadan atmasıyla fark ettim bu gerçeği. O şöförün kullandığı araba, lüks sınıfta bir arabaydı ve giyimine, gözlüklerine bakılacak olursa gayet iyi para kazanan ve eğitimli birisiydi. Yani ortada hemen önyargıyla “Cahil işte, yola çöp atılmayacağını öğretmek lazım bu insanlara” denebilecek bir durum yoktu. Benzer durumları defalarca gözlemledim sonrasında. Başkalarının sırasını çalan kişiler, yola çöp atanlar, başkalarının haklarını umursamayanlar, trafik kurallarını çiğneyenler, aklınıza gelebilecek ve gözlemleyebileceğiniz bir sürü hatalı davranışı sergileyen kişilerin aslında eğitimsiz filan olmadıklarını defalarca gözlemledim.

Kesinlikle söyleyebilirim ki bu davranışları sergileyen kişilere bir başka ortamda bu davranışları sorsanız size yapılmaması gerektiğini söyleyeceklerdir. İçlerinde öğretmenler, yöneticiler, mühendisler her türden meslekten kişi var. Bu insanlar eğitimli kişiler, bu davranışların sosyal açıdan uygunsuz olduğunu da bilmiyor değiller. Her birisi Türkiye sınırları dışına çıktığında bu davranışlarına bir son veriyor. Roma’da, Paris’de alış-veriş yaparken, kafede otururken çöpleri yere atan Türk göremezsiniz. Bu ortamlarda kuralları önceden öğrendiklerine de bahse varım. Çünkü gelişmiş ülkelerde suçlar cezasız kalmaz, davranışlar denetlenir ve bunun böyle olduğunu bizim vatandaşlarımız da gayet iyi bilir. Yıllar önce Singapur’a seyahat ettiğimde yere sakız atmanın bu ülkede suç olduğunu, ağır para cezası olduğunu söylemişlerdi. Sonra herkes için bu konu bir fobi gibi seyahat boyunca otokontrolle denetlendi. Zaten değil sakız, yerlere hiç kimse bir şey atmıyordu. Ortalık pırıl pırıldı. Dolayısıyla tertemiz ortam zaten sizin çöp atmanızı önleyen bir otokontrol yaratıyordu. Bir de yol kenarlarında birikmiş izmarit dağlarını düşünün bizim yollarda.

Türkiye’de denetim ve cezaların işlediği bir hukuk sistemi yok. Bunun yerine orman kuralları ve güçlünün hukuku sistemi geçerli. İnsanlar yola çöp atarlarsa, kırmızı ışıkta geçerlerse, kuyruğu atlatıp öne geçerlerse bunu kimsenin denetlemeyeceğini ve sonuçta ceza almayacaklarını bildikleri için bu kural dışı davranışlar herkesin yaptığı normal davranışlara dönüşüyor. Yanınızdan emniyet şeridinden onlarca araba geçip de önünüze kırdığında siz de bir süre sonra alemin tek enayisinin siz olmadığını düşünerek emniyet şeridine atlıyorsunuz. Eğitimli ve medenisiniz. Bunun yapılmaması gereken bir şey olduğunu biliyorsunuz ama toplumun uygunsuz davranışı denetim ve ceza olmadığı için negatif bir norm haline dönüşüyor. Bir sürü çakarlı gereksiz vatandaşın emniyet şeridinden kaçması sizi de isyan ettirerek doğru kavramınızın kaybolmasına yolaçıyor. Bu kaçakların hepsi de eğitimli ve yaptıklarının suç olduğunu biliyorlar. Sorun şu ki kimse onları denetlemiyor ve uygunsuz davranışları cezasız kalıyor. Bu vatandaşlar Amerika’da araç kullanırken süper birer sürücü haline dönüşüyor. Avrupa’da çok medeni ve saygılılar. Kendi sınırımızdan girince hukuksuzluğun nobranlığı ruhlarını ele geçiriyor.

İnsan özünde iyi değildir. İyi davranmalarını sağlayan şey kuralların olması, denetlenmek ve cezalandırılmak korkularıdır. Amerikalı ve Avrupalı da çok medeni olduğundan değil hukuk geçerli olduğundan uzun yıllar boyunca bu kurallara uyarak refleks geliştirmiştir. Çünkü aynı Avrupalı vatandaşlar Türkiye sınırından girdikleri anda bizim kuralsızlığımıza uyum sağlıyorlar. Bunun en büyük örneği Almancı vatandaşlarımızdır. Yıllarca her türlü kusurlu tavır için eğitim eksikliğini mazeret gösterdik. Türkiyede ortalama bir eğitim alanlar bu davranışların kusurlu olduğunu gayet iyi biliyorlar. İyi bildikleri bir diğer şey de kimsenin sizi denetlemediği, uyanıklık yaparsanız bunun sizin yanınıza kalacağı, kurallara uymanın enayilik olduğu, yani kısaca ülkede denetim ve ceza olmadığı için avantaj sağlamak ve şahsi rahatlığınız için her şeyi yapabileceğinizdir. Türkiye’de negatif davranışlar giderek kitlelerin isyan ederek bu davranışlara yönelmesiyle norm haline geliyor. Bundan 10 yıl önce emniyet şeridinden giderseniz ciddi tepki görürdünüz. Bir de şimdiki duruma bakın. Bu kuralsızlıktan faydalanan bir vatandaş ertesi gün Almanya’ya uçtuğunda oradaki her kurala tıpış tıpış uyuyor. Özetle ben sorunun eğitimsizlik olduğuna ve “Eğitim şart” klişesine inanmıyorum. Asıl “Denetim şart”. Cezalandırırsanız insanlar davranışlarını değiştirecektir. Medeniyet seçmeli yön değil zorunlu istikamet olmalıdır.

Comments Closed

Comments are closed. You will not be able to post a comment in this post.